Sóng thần là gì và nó được hình thành như thế nào?

Chắc hẳn mỗi người trong chúng ta, dù ít hay nhiều, cũng đã từng được nghe về sóng thần - một trong những hiện tương thiên nhiên có sức tàn phá khủng khiếp nhất. Tuy nhiên liệu bạn đã thực sự hiểu rõ sóng thần là gì và nó được hình thành như thế nào hay chưa? Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng đi tìm lời giải đáp cho một số câu hỏi xoay quanh “cơn phẫn nộ của đại dương”.
 

Sóng thần là gì và nó được hình thành như thế nào?
 

Sóng thần là gì?

Sóng thần có thể hiểu là một loạt các đợt sóng liên tiếp, xảy ra khi một khối nước đại dương khổng lồ bị dịch chuyển một cách chớp nhoáng trên một phạm vi rất lớn. Về bản chất vẫn có thể coi sóng thần như những cơn sóng biển thông thường khác. Tuy nhiên nguyên nhân tạo ra sóng thông thường là do gió còn nguyên nhân tạo ra sóng thần là do sự dịch chuyển đi lên của một khối nước khổng lồ. Bên cạnh đó, những cơn sóng thông thường chỉ có chiều dài khoảng 150 mét trong khi chiều dài của sóng thần có thể lên tới hàng trăm kilômét (km). Nguyên nhân gây ra sóng thần có thể là do động đất, núi lửa phun trào, lở đất hay va chạm thiên thạch.
 

Định nghĩa sóng thần là gì?
 

Sóng thần bắt nguồn từ đâu?

Nguyên nhân hình thành sóng thần:

Để giải thích cho hiện tượng hình thành sóng thần, trước hết chúng ta sẽ cần phải tìm hiểu qua một chút về cấu tạo của vỏ Trái Đất. Theo đó, phía ngoài cùng của vỏ Trái Đất gồm hai lớp là thạch quyển và quyển mềm. Thạch quyển gồm những lớp đất đá cứng tạo nên các mảng kiến tạo riêng biệt, mỗi mảng này sẽ tạo thành lục địa hoặc đáy đại dương. Còn quyển mềm tuy cũng bao gồm các lớp vật chất cứng song nhiệt độ và áp suất rất cao đã khiến chúng trở thành dạng dẻo với độ nhớt nhẹ. Chính độ nhớt đó đã khiến cho các mảng kiến tạo bên trên luôn luôn chuyển động với vận tốc rất chậm (khoảng 50 - 100mm/năm).

Khi hai mảng kiến tạo va vào nhau, một mảng sẽ bị đẩy lên còn mạng kia đi xuống. Và khi sức ép do vụ va chạm vượt quá khả năng chịu đựng của mảng, sự đứt gãy xảy ra, giải phóng một nguồn năng lượng khổng lồ và gây ra động đất. Nếu vụ động đất này xảy ra ở dưới đáy đại dương, nguồn năng lượng đó sẽ tác động vào nước biển khiến cho một thể tích nước khổng lồ bị đẩy lên cao. Sau đó dưới sự tác động của trọng lực, khối nước này lại bị kéo xuống, tạo nên những cơn sóng thần. Đây chính là nguyên nhân giải thích sự hình thành do động đất dưới đáy biển. Bên cạnh đó, núi lửa phun trào, va chạm thiên thạch hay lở đất cũng có thể là nguyên nhân khiến cho một khối lượng nước cực lớn bị dịch chuyển và từ đó tạo ra sóng thần.
 

Nguyên nhân hình thành sóng thần

Núi lửa phun trào dưới đại dương là một trong những nguyên nhân gây sóng thần
 

Sự hình thành sóng thần xảy ra như thế nào?

Khi một khối lượng nước khổng lồ bị dịch chuyển vị trí (mà cụ thể hơn là bị đẩy lên cao), chúng sẽ nhanh chóng rơi xuống do sự tác động của trọng lực. Sau khi rơi xuống, chúng sẽ tỏa gợn sóng ra khắp đại dương như thể bạn ném một cục đá vào trong ao nước và đây chính là lúc sóng thần hình thành. Thông thường nguồn năng lượng của một cơn sóng thần sẽ hướng xuống đáy biển do đó ở những vùng nước sâu, chiều dài sóng thường rất thấp và những người ở trên tàu giữa đáy đại dương thường rất khó nhận ra sóng thần. Sau đó, cơn sóng đi qua đại dương với vận tốc trung bình khoảng 700 - 800 kilômét một giờ (km/h). Khi đến gần đất liền, do vùng nước trở nên nông hơn, nguồn năng lượng khổng lồ bắt đầu đẩy nước lên cao và tạo thành một bức tường nước khổng lồ. Lúc này, vận tốc của con sóng cũng được giảm xuống còn khoảng 20 - 50 km/h, nhỏ hơn rất nhiều so với lúc ở trên đại dương song rõ ràng con người cũng không thể chạy được với tốc độ như vậy.

Thông thường, những cơn sóng thần chứa một nguồn năng lượng khổng lồ, di chuyển với tốc độ cao ngoài đại dương và mất rất ít năng lượng. Do đó một trận sóng thần có thể gây thiệt hại cực lớn ở khu vực cách nơi chúng bắt đầu tới hàng nghìn km. Bên cạnh đó, sóng thần sẽ gồm những đợt sóng liên tiếp nhau đồng thời cách càng gần đất liền thì chu kỳ sóng càng giảm. Vì vậy mà mỗi trận sóng thần thường sẽ bao gồm nhiều đợt sóng nhanh và mạnh ập vào liên tiếp.

Trên đây là một số thông tin mà chúng tôi muốn chia sẻ để giải đáp các thắc mắc sóng thần là gì cũng như sóng thần được hình thành như thế nào. Hy vọng sau khi đọc xong bài viết này, bạn đã có thêm một số kiến thức để có thể hiểu thêm về “cơn phẫn nộ của đại dương” và từ đó có biện pháp đề phòng nếu chẳng may gặp phải. Xin cảm ơn các bạn đã quan tâm theo dõi bài viết!

Mời các bạn cùng xem clip dưới đây để hiểu rõ hơn về quá trình hình thành sóng thần

Bình luận:

Tin Khoa Học khác:
  • Dòng chảy xa bờ nguy hiểm như thế nào?
    Dòng chảy xa bờ là một hiện tượng tự nhiên rất nguy hiểm vì chúng không chỉ gây ra hậu quả thương tâm mà còn có thể đánh lừa thị giác của những người tắm biển và bơi giỏi.
  • Sao chổi được hình thành như thế nào?
    Sao chổi được hình thành từ những tinh thể băng chứa đá bụi và nhiều loại vật chất tồn tại trong thời kỳ khai sinh Hệ mặt trời. Những thành phần này nằm trong vành đai Kuiper và đám mây Oort.
  • Nguyên nhân dẫn đến biến đổi khí hậu là gì?
    Biến đổi khí hậu xảy ra có thể do yếu tố khách quan tự nhiên và chủ quan từ con người. Trong đó, các hoạt động của con người là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến hiện tượng biến đối khí hậu ngày càng trở nên nghiêm trọng.
  • Ở Việt Nam có xảy ra sóng thần hay không?
    Nằm ngoài vành đai núi lửa Thái Bình Dương và được che chắn bởi nhiều quốc gia xung quanh, Việt Nam được đánh giá là rất ít khả năng xảy ra sóng thần. Tuy nhiên, nước ta vẫn có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi thảm họa thiên nhiên này.
  • Tại sao Nhật Bản hay có sóng thần?
    Là một cường quốc về kinh tế nhưng Nhật Bản thường phải gánh chịu những hậu quả nặng nề do thiên tai gây ra, đặc biệt là sóng thần. Nguyên nhân chính gây ra hiện tượng sóng thần ở Nhật Bản là do vị trí địa lý.
  • Biến đổi khí hậu toàn cầu gây ra những hậu quả gì?
    Biến đổi khí hậu toàn cầu không chỉ gây ra những thiệt hại về kinh tế cho các quốc gia mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, cuộc sống của con người và cả hệ sinh thái trên Trái Đất.
  • Cầu vồng xuất hiện quanh mặt trời là hiện tượng gì?
    Cầu vồng xuất hiện quanh mặt trời là một trong những hiện tượng tự nhiên hiếm gặp. Tuy nhiên, hiện tượng này thực chất không phải là cầu vồng mà được gọi là quầng hào quang mặt trời.
  • Biến đổi khí hậu toàn cầu là gì?
    Biến đổi khí hậu là khái niệm đã quá quen thuộc ở hầu hết các quốc gia trên toàn thế giới. Hiện tượng này gây ra những ảnh hưởng tiêu cực, khó khăn và thử thách cho con người nhưng cũng mang lại không ít cơ hội để phát triển...
  • Những ngôi sao đang giữ kỷ lục trong vũ trụ
    Các ngôi sao là một phần quan trọng không thể thiếu của vũ trụ bao la. Khi nhìn lên bầu trời vào buổi tối, chúng ta có thể quan sát được hàng ngàn, thậm chí là hàng triệu ngôi sao sáng lấp lánh. Chúng có kích thước to nhỏ và độ sáng...
  • Các hành tinh đang nắm giữ kỷ lục trong vũ trụ
    Trong vũ trụ có rất nhiều hành tinh khác nhau. Vậy bạn có biết hành tinh nào lớn nhất, nhỏ nhất, già nhất, trẻ nhất, nóng nhất,....Hãy cùng 24h Thông Tin điểm qua danh sách các hành tinh đang nắm giữ những kỷ lục trong vũ trụ tính đến...