Tìm hiểu về Hệ Mặt Trời - Ngôi nhà của Trái Đất

Nếu nói Trái Đất là ngôi nhà của toàn nhân loại thì Hệ Mặt Trời chính là ngôi nhà của Trái Đất. Những điều kiện trùng hợp và hoàn hảo của Hệ Mặt Trời là yếu tố cốt lõi để thai nghén ra sự sống trên Trái Đất và từ đó hình thành nên loài người. Vậy bạn đã hiểu rõ được bao nhiêu về nơi duy nhất trong phần vũ trụ đã biết hiện nay có chứa sự sống? Hãy cùng tìm hiểu xem Hệ Mặt Trời là gì, nó được hình thành như thế nào và những điều thú vị khác về Hệ Mặt Trời có thể bạn chưa biết.
 

Tìm hiểu về Hệ Mặt Trời - Ngôi nhà của Trái Đất
 

Hệ Mặt Trời là gì?

Trước khi đến với khái niệm Hệ Mặt Trời là gì, chúng ta sẽ cần tìm hiểu sơ qua về khái niệm hệ hành tinh. Cụ thể thì hệ hành tinh là một tập hợp của các thiên thể như hành tinh, tiểu hành tinh, hành tinh lùn, vệ tinh tự nhiên,… cùng xoay trong quỹ đạo quanh một ngôi sao hoặc một hệ sao.

Từ khái niệm trên, chúng ta có thể định nghĩa được Hệ Mặt Trời như sau: Hệ Mặt Trời (hay Thái Dương Hệ) là một hệ hành tinh có ngôi sao là Mặt Trời nằm ở khu vực trung tâm và đa số các thiên thể khác (bao gồm Trái Đất) quay xung quanh nó.
 

Hệ Mặt Trời là gì?
 

Theo các nhà khoa học tính toán, Hệ Mặt Trời của chúng ta có số "tuổi" vào khoảng 4,568 tỷ năm. Tổng khối lượng cả hệ vào khoảng 1,991645x1030 kilogram (kg). Trong đó Mặt Trời chiếm tới 99,86% khối lượng và các thiên kể kia chiếm khoảng 0,14% phần còn lại (Sao Mộc và Sao Thổ chiếm khoảng 90%, Sao Thiên Vương và Sao Hải Vương chiếm hơn 9%).

Hệ Mặt Trời nằm ở đâu?

Để biết được Hệ Mặt Trời của chúng ta nằm ở đâu, trước hết mời các bạn hãy cùng tìm hiểu về một khái niệm thiên văn khá phổ biến - thiên hà. Thiên hà là một hệ thống lớn có chứa nhiều vật chất khác nhau như sao, hệ sao, tàn dư sao, hành tinh, quần tinh,… được liên kết bằng lựa hấp dẫn. Trong một thiên hà có thể chứa khoảng vài triệu đến hàng nghìn tỷ ngôi sao khác nhau.

Và Mặt Trời của chúng ta là một trong số khoảng 200 - 400 tỷ ngôi sao thuộc thiên hà Milky Way hay còn được biết đến với tên gọi quen thuộc là dải Ngân Hà. Bên cạnh đó, dải Ngân Hà cũng chỉ là một trong số khoảng 2 nghìn tỷ thiên hà thuộc phần vũ trụ con người có thể quan sát được mà thôi.
 

Dải ngân hà
 

Về vị trí của hệ Mặt Trời trong dải Ngân Hà: Dải Ngân Hà là một đĩa thiên hà kiểu xoắn ốc. Nếu nhìn từ vị trí vuông góc với mặt đĩa (hình dưới), dải Ngân Hà sẽ gồm có 6 cánh tay - những cấu trúc hình xoắn ốc - bao gồm Perseus, Norma, Outer, Scutum, Sagittarius và Orion. Hệ Mặt Trời nằm ở mặt trong của Cánh tay Orion, cách trung tâm Ngân Hà khoảng 26.000 năm ánh sáng (khoảng 247 triệu tỷ kilômét) và cách rìa khoảng 14.000 năm ánh sáng (khoảng 133 triệu tỷ kilômét).
 

Vị trí của Hệ Mặt Trời trong dải Ngân Hà
 

Hệ Mặt Trời được hình thành như thế nào?

Kể từ khi con người nhận thức được sự tồn tại của Hệ Mặt Trời, đã có rất nhiều những giả thuyết được đưa ra nhằm giải thích cho sự hình thành và phát triển của nó. Tuy nhiên hầu hết các giả thuyết này đều còn tồn tại một vài các lỗ hổng và do đó không được chấp nhận nhiều. Hiện nay, giả thuyết “đúng nhiều nhất” giải thích cho sự hình thành của Hệ Mặt Trời là thuyết tinh vân do nhà triết học người Đức Immanuel Kant đề ra, được nhà thiên văn học người Pháp Pierre Simon de Laplace hoàn thiện và áp dụng khá nhiều cho các lý thuyết hiện đại. Thuyết tinh vân có thể hiểu tóm tắt như sau:

Khi một ngôi sao lớn (gấp nhiều lần so với Mặt Trời) “già” đi và “chết”, nó sẽ tự nổ tung tạo thành một vụ nổ siêu tân tinh và những gì còn sót lại sẽ chỉ là các mảnh tàn dư. Sau hàng tỷ năm, do lực hấp dẫn (lực hút giữa các vật có khối lượng), phần tàn dư này tập hợp lại và liên kết thành một đám mây lớn mà các nhà thiên văn học thường gọi là đám mây phân tử.

► Đám mây phân tử này tự quay quanh trục một cách chậm chạp nhưng tăng tốc dần do sự ảnh hưởng của lực hấp dẫn hướng tâm (lực hấp dẫn hướng thẳng vào tâm vật thể). Lực này cũng khiến cho các vật chất dần tụ tập vào vị trí trung tâm và hình thành một thiên thể dạng cầu - đây chính là Mặt Trời của chúng ta.

► Khối cầu Mặt Trời tiếp tục quay nhanh và một bộ phận vật chất, do được cung cấp đủ lực li tâm (lực hướng ra bên ngoài, ngược lại với lực hướng tâm) sẽ thoát khỏi lực hấp dẫn của mặt trời và tách ra thành các vành vật chất riêng biệt. Trong mỗi vành vật chất này, lực hấp dẫn lại tiếp tục làm chủ để từ đó tập hợp các vật chất hình thành những thiên thể nhỏ hơn - chính là các hành tinh.

► Cũng tương tự như trong quá trình hình thành Mặt Trời, một bộ phận vật chất lại tiếp tục tách ra từ các hành tinh để hình thành vệ tinh. Quá trình này dừng lại khi lực li tâm cung cấp cho vật chất không đủ khả năng khiến chúng thoát khỏi lực hấp dẫn của thiên thể đó.
 

Sự hình thành Hệ Mặt Trời
 

Hệ Mặt Trời di chuyển trong không gian như thế nào?

Hiện nay, Hệ Mặt Trời đang di chuyển trong vũ trụ cùng dải Ngân Hà với vận tốc khoảng 600km/s. Bên cạnh đó, dải Ngân Hà và các cánh tay xoắn ốc của nó cũng đang tự quay quanh lõi. Do đó, Hệ Mặt Trời thuộc cánh tay Orion đương nhiên cũng đang xoay quanh lõi của dải Ngân Hà tương tự như cách mà Trái Đất xoay quanh Mặt Trời. Vận tốc quay của Hệ Mặt Trời hiện nay là khoảng 220km/s (gấp hơn 7 lần so với vận tốc quay của Trái Đất quanh Mặt Trời - 30km/s) tuy nhiên thời gian để Hệ Mặt Trời quay đủ một vòng quanh lõi của Ngân Hà lại lên tới khoảng 230 triệu năm thiên văn (1 năm thiên văn là thời gian để Trái Đất quay đủ 1 vòng quanh Mặt Trời).

Có bao nhiêu hành tinh chính trong Hệ Mặt Trời?

Hệ Mặt Trời của chúng ta hiện nay có tất cả là 08 hành tinh chính chia làm 2 nhóm: 04 hành tinh nhỏ ở vòng trong và 04 hành tinh lớn ở vòng ngoài.

► Danh sách 04 hành tinh nhỏ ở vòng trong bao gồm Sao Thủy, Sao Kim, Trái Đất và Sao Hỏa còn được gọi là hành tinh đá do thành phần chủ yếu của chúng là đá và kim loại.

► Danh sách 04 hành tinh lớn ở vòng ngoài bao gồm Sao Mộc, Sao Thổ, Sao Thiên Vương, Sao Hải Vương còn được gọi là các hành tinh khí do thành phần chủ yếu của chúng là khí. Thực chất trong 04 hành tinh này chỉ có Sao Mộc và Sao Thổ được cấu tạo chủ yếu từ khí helium và khí hydro. Sao Thiên Vương và Sao Hải Vương có thành phần chủ yếu là băng được hình thành từ nước, amoniac và metan. Do đó đôi khi người ta còn gọi chúng là các hành tinh băng.

Trên đây là một số thông tin về Hệ Mặt Trời mà chúng tôi muốn chia sẻ. Hy vọng sau khi đọc xong bài viết này, các bạn đã có thêm một số kiến thức bổ ích về sự hình thành của Hệ Mặt Trời như thế nào cũng như vị trí và sự di chuyển của nó trong vũ trụ. Cảm ơn bạn đã quan tâm theo dõi bài viết!

Bình luận:

Tin Khoa Học khác:
  • Sao băng là gì và trông như thế nào?
    Sao băng được xem là một hiện tượng mang lại may mắn khi nhìn thấy và có thể biến ước mơ thành sự thật. Vậy thực chất sao băng là gì và trông như thế nào?
  • Giải mã những bí ẩn về người ngoài hành tinh
    Sự xuất hiện ngày một nhiều của các vật thể bay không xác định UFO và những lời khẳng định đã từng nhìn thấy người ngoài hành tinh của rất nhiều người ngày càng chứng tỏ rằng hiện tượng này thật sự tồn tại.
  • Đuôi sao chổi là gì? Tại sao lại có đuôi sao chổi?
    Khi sao chổi đi ngang qua Trái Đất, tiến đến gần Hệ Mặt Trời, chúng ta có thể dễ dàng quan sát thấy một luồng sáng được gọi là đuôi sao chổi.
  • Nguyên nhân vì sao xuất hiện dòng chảy xa bờ?
    Dòng chảy xa bờ xuất hiện là do quy luật tự nhiên của dòng nước. Khi sóng đánh vào bờ, nước sẽ tràn ra hai bên, di chuyển dọc theo bờ biển và tập hợp lại thành một dòng chảy để thoát ngược ra khơi.
  • Sao chổi có màu gì?
    Mỗi sao chổi đều có màu sắc khác nhau, tùy thuộc vào tỷ lệ thành phần cấu tạo nên nó nhưng phổ biến nhất là 2 màu: trắng và trắng xanh. Một số sao chổi còn có màu xanh lá, tím, vàng.
  • Những dấu hiệu nhận biết biến đổi khí hậu toàn cầu
    Sự thay đổi thời tiết bất thường, nhiệt độ tăng lên, nước biển dâng,...là hồi chuông báo động về tình hình biến đổi khí hậu toàn cầu đang ngày càng trở nên nghiêm trọng.
  • Sao chổi có cấu tạo và hình dạng như thế nào?
    Sao chổi là một hiện tượng thiên nhiên khá thú vị và đầy bí ẩn trong vũ trụ. Sao chổi có cấu tạo gồm 3 phần: Phần đầu, Phần giữa là hạt nhân trung tâm và Phần cuối hình dạng giống như cây chổi.
  • Dòng chảy xa bờ nguy hiểm như thế nào?
    Dòng chảy xa bờ là một hiện tượng tự nhiên rất nguy hiểm vì chúng không chỉ gây ra hậu quả thương tâm mà còn có thể đánh lừa thị giác của những người tắm biển và bơi giỏi.
  • Sao chổi được hình thành như thế nào?
    Sao chổi được hình thành từ những tinh thể băng chứa đá bụi và nhiều loại vật chất tồn tại trong thời kỳ khai sinh Hệ mặt trời. Những thành phần này nằm trong vành đai Kuiper và đám mây Oort.
  • Nguyên nhân dẫn đến biến đổi khí hậu là gì?
    Biến đổi khí hậu xảy ra có thể do yếu tố khách quan tự nhiên và chủ quan từ con người. Trong đó, các hoạt động của con người là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến hiện tượng biến đối khí hậu ngày càng trở nên nghiêm trọng.