Tìm hiểu về Hệ Mặt Trời - Ngôi nhà của Trái Đất

Nếu nói Trái Đất là ngôi nhà của toàn nhân loại thì Hệ Mặt Trời chính là ngôi nhà của Trái Đất. Những điều kiện trùng hợp và hoàn hảo của Hệ Mặt Trời là yếu tố cốt lõi để thai nghén ra sự sống trên Trái Đất và từ đó hình thành nên loài người. Vậy bạn đã hiểu rõ được bao nhiêu về nơi duy nhất trong phần vũ trụ đã biết hiện nay có chứa sự sống? Hãy cùng tìm hiểu xem Hệ Mặt Trời là gì, nó được hình thành như thế nào và những điều thú vị khác về Hệ Mặt Trời có thể bạn chưa biết.
 

Tìm hiểu về Hệ Mặt Trời - Ngôi nhà của Trái Đất
 

Hệ Mặt Trời là gì?

Trước khi đến với khái niệm Hệ Mặt Trời là gì, chúng ta sẽ cần tìm hiểu sơ qua về khái niệm hệ hành tinh. Cụ thể thì hệ hành tinh là một tập hợp của các thiên thể như hành tinh, tiểu hành tinh, hành tinh lùn, vệ tinh tự nhiên,… cùng xoay trong quỹ đạo quanh một ngôi sao hoặc một hệ sao.

Từ khái niệm trên, chúng ta có thể định nghĩa được Hệ Mặt Trời như sau: Hệ Mặt Trời (hay Thái Dương Hệ) là một hệ hành tinh có ngôi sao là Mặt Trời nằm ở khu vực trung tâm và đa số các thiên thể khác (bao gồm Trái Đất) quay xung quanh nó.
 

Hệ Mặt Trời là gì?
 

Theo các nhà khoa học tính toán, Hệ Mặt Trời của chúng ta có số "tuổi" vào khoảng 4,568 tỷ năm. Tổng khối lượng cả hệ vào khoảng 1,991645x1030 kilogram (kg). Trong đó Mặt Trời chiếm tới 99,86% khối lượng và các thiên kể kia chiếm khoảng 0,14% phần còn lại (Sao Mộc và Sao Thổ chiếm khoảng 90%, Sao Thiên Vương và Sao Hải Vương chiếm hơn 9%).
 

Hệ Mặt Trời nằm ở đâu?

Để biết được Hệ Mặt Trời của chúng ta nằm ở đâu, trước hết mời các bạn hãy cùng tìm hiểu về một khái niệm thiên văn khá phổ biến - thiên hà. Thiên hà là một hệ thống lớn có chứa nhiều vật chất khác nhau như sao, hệ sao, tàn dư sao, hành tinh, quần tinh,… được liên kết bằng lựa hấp dẫn. Trong một thiên hà có thể chứa khoảng vài triệu đến hàng nghìn tỷ ngôi sao khác nhau.

Và Mặt Trời của chúng ta là một trong số khoảng 200 - 400 tỷ ngôi sao thuộc thiên hà Milky Way hay còn được biết đến với tên gọi quen thuộc là dải Ngân Hà. Bên cạnh đó, dải Ngân Hà cũng chỉ là một trong số khoảng 2 nghìn tỷ thiên hà thuộc phần vũ trụ con người có thể quan sát được mà thôi.
 

Dải ngân hà
 

Về vị trí của hệ Mặt Trời trong dải Ngân Hà: Dải Ngân Hà là một đĩa thiên hà kiểu xoắn ốc. Nếu nhìn từ vị trí vuông góc với mặt đĩa (hình dưới), dải Ngân Hà sẽ gồm có 6 cánh tay - những cấu trúc hình xoắn ốc - bao gồm Perseus, Norma, Outer, Scutum, Sagittarius và Orion. Hệ Mặt Trời nằm ở mặt trong của Cánh tay Orion, cách trung tâm Ngân Hà khoảng 26.000 năm ánh sáng (khoảng 247 triệu tỷ kilômét) và cách rìa khoảng 14.000 năm ánh sáng (khoảng 133 triệu tỷ kilômét).
 

Vị trí của Hệ Mặt Trời trong dải Ngân Hà
 

Hệ Mặt Trời được hình thành như thế nào?

Kể từ khi con người nhận thức được sự tồn tại của Hệ Mặt Trời, đã có rất nhiều những giả thuyết được đưa ra nhằm giải thích cho sự hình thành và phát triển của nó. Tuy nhiên hầu hết các giả thuyết này đều còn tồn tại một vài các lỗ hổng và do đó không được chấp nhận nhiều. Hiện nay, giả thuyết “đúng nhiều nhất” giải thích cho sự hình thành của Hệ Mặt Trời là thuyết tinh vân do nhà triết học người Đức Immanuel Kant đề ra, được nhà thiên văn học người Pháp Pierre Simon de Laplace hoàn thiện và áp dụng khá nhiều cho các lý thuyết hiện đại. Thuyết tinh vân có thể hiểu tóm tắt như sau:

Khi một ngôi sao lớn (gấp nhiều lần so với Mặt Trời) “già” đi và “chết”, nó sẽ tự nổ tung tạo thành một vụ nổ siêu tân tinh và những gì còn sót lại sẽ chỉ là các mảnh tàn dư. Sau hàng tỷ năm, do lực hấp dẫn (lực hút giữa các vật có khối lượng), phần tàn dư này tập hợp lại và liên kết thành một đám mây lớn mà các nhà thiên văn học thường gọi là đám mây phân tử.

► Đám mây phân tử này tự quay quanh trục một cách chậm chạp nhưng tăng tốc dần do sự ảnh hưởng của lực hấp dẫn hướng tâm (lực hấp dẫn hướng thẳng vào tâm vật thể). Lực này cũng khiến cho các vật chất dần tụ tập vào vị trí trung tâm và hình thành một thiên thể dạng cầu - đây chính là Mặt Trời của chúng ta.

► Khối cầu Mặt Trời tiếp tục quay nhanh và một bộ phận vật chất, do được cung cấp đủ lực li tâm (lực hướng ra bên ngoài, ngược lại với lực hướng tâm) sẽ thoát khỏi lực hấp dẫn của mặt trời và tách ra thành các vành vật chất riêng biệt. Trong mỗi vành vật chất này, lực hấp dẫn lại tiếp tục làm chủ để từ đó tập hợp các vật chất hình thành những thiên thể nhỏ hơn - chính là các hành tinh.

► Cũng tương tự như trong quá trình hình thành Mặt Trời, một bộ phận vật chất lại tiếp tục tách ra từ các hành tinh để hình thành vệ tinh. Quá trình này dừng lại khi lực li tâm cung cấp cho vật chất không đủ khả năng khiến chúng thoát khỏi lực hấp dẫn của thiên thể đó.
 

Sự hình thành Hệ Mặt Trời
 

Hệ Mặt Trời di chuyển trong không gian như thế nào?

Hiện nay, Hệ Mặt Trời đang di chuyển trong vũ trụ cùng dải Ngân Hà với vận tốc khoảng 600km/s. Bên cạnh đó, dải Ngân Hà và các cánh tay xoắn ốc của nó cũng đang tự quay quanh lõi. Do đó, Hệ Mặt Trời thuộc cánh tay Orion đương nhiên cũng đang xoay quanh lõi của dải Ngân Hà tương tự như cách mà Trái Đất xoay quanh Mặt Trời. Vận tốc quay của Hệ Mặt Trời hiện nay là khoảng 220km/s (gấp hơn 7 lần so với vận tốc quay của Trái Đất quanh Mặt Trời - 30km/s) tuy nhiên thời gian để Hệ Mặt Trời quay đủ một vòng quanh lõi của Ngân Hà lại lên tới khoảng 230 triệu năm thiên văn (1 năm thiên văn là thời gian để Trái Đất quay đủ 1 vòng quanh Mặt Trời).
 

Có bao nhiêu hành tinh chính trong Hệ Mặt Trời?

Hệ Mặt Trời của chúng ta hiện nay có tất cả là 08 hành tinh chính chia làm 2 nhóm: 04 hành tinh nhỏ ở vòng trong và 04 hành tinh lớn ở vòng ngoài.

► Danh sách 04 hành tinh nhỏ ở vòng trong bao gồm Sao Thủy, Sao Kim, Trái Đất và Sao Hỏa còn được gọi là hành tinh đá do thành phần chủ yếu của chúng là đá và kim loại.

► Danh sách 04 hành tinh lớn ở vòng ngoài bao gồm Sao Mộc, Sao Thổ, Sao Thiên Vương, Sao Hải Vương còn được gọi là các hành tinh khí do thành phần chủ yếu của chúng là khí. Thực chất trong 04 hành tinh này chỉ có Sao Mộc và Sao Thổ được cấu tạo chủ yếu từ khí helium và khí hydro. Sao Thiên Vương và Sao Hải Vương có thành phần chủ yếu là băng được hình thành từ nước, amoniac và metan. Do đó đôi khi người ta còn gọi chúng là các hành tinh băng.

Trên đây là một số thông tin về Hệ Mặt Trời mà chúng tôi muốn chia sẻ. Hy vọng sau khi đọc xong bài viết này, các bạn đã có thêm một số kiến thức bổ ích về sự hình thành của Hệ Mặt Trời như thế nào cũng như vị trí và sự di chuyển của nó trong vũ trụ. Cảm ơn bạn đã quan tâm theo dõi bài viết!

Bình luận:

Tin Khoa Học khác:
  • Những ngôi sao đang giữ kỷ lục trong vũ trụ
    Các ngôi sao là một phần quan trọng không thể thiếu của vũ trụ bao la. Khi nhìn lên bầu trời vào buổi tối, chúng ta có thể quan sát được hàng ngàn, thậm chí là hàng triệu ngôi sao sáng lấp lánh. Chúng có kích thước to nhỏ và độ sáng...
  • Các hành tinh đang nắm giữ kỷ lục trong vũ trụ
    Trong vũ trụ có rất nhiều hành tinh khác nhau. Vậy bạn có biết hành tinh nào lớn nhất, nhỏ nhất, già nhất, trẻ nhất, nóng nhất,....Hãy cùng 24h Thông Tin điểm qua danh sách các hành tinh đang nắm giữ những kỷ lục trong vũ trụ tính đến...
  • Top 10 cơn siêu bão mạnh nhất trong lịch sử thế giới
    Bão là một trong những hiện tượng thiên nhiên nguy hiểm. Cơn bão càng mạnh sẽ để lại hậu quả càng nặng nề. Cùng điểm qua danh sách 10 cơn bão siêu mạnh và lớn nhất trong lịch sử thế giới.
  • Nhật thực và nguyệt thực khác nhau như thế nào?
    Nguyệt thực và nhật thực đều là những hiện tượng tự nhiên thú vị của vũ trụ. Vậy nhật thực và nguyệt thực khác nhau như thế nào? Hãy cùng 24h Thông Tin tìm hiểu chi tiết hơn về hai hiện tượng thiên văn này.
  • Nguyên nhân và quá trình núi lửa phun trào như thế nào?
    Núi lửa phun trào là hiện tượng thiên nhiên kỳ vĩ, vừa đẹp nhưng lại rất nguy hiểm. Hãy cùng 24h Thông Tin tìm hiểu về nguyên nhân và quá trình núi lửa phun trào diễn ra như thế nào?
  • Núi lửa được hình thành như thế nào?
    Theo ước tính của các nhà khoa học vào năm 2000 thì có đến 500 triệu người sống gần khu vực núi lửa hoạt động. Trong vòng 10 năm từ năm 1980 - 1990, núi lửa đã làm ít nhất 26.000 người thiệt mạng. Vậy núi lửa được hình thành như...
  • Cấp bão là gì? Cấp bão nào mạnh nhất hiện nay?
    Cấp bão là gì? Cấp bão nào mạnh nhất? Hãy cùng 24h Thông Tin tìm hiểu về cách phân loại cấp độ bão cũng như thang đo cấp bão đang được sử dụng ở nước ta hiện nay.
  • Nguyên nhân hình thành bão nhiệt đới ở Việt Nam
    Bão nhiệt đới là một trong những loại thiên tai nguy hiểm thường để lại thiệt hại vô cùng nặng nề về người và của ở nước ta mỗi năm. Vậy nguyên nhân hình thành bão nhiệt đới ở Việt Nam là gì?
  • Vì sao Mặt Trời và các ngôi sao có thể phát sáng?
    Hầu như ai cũng biết chính nhờ ánh sáng từ Mặt Trời mà con người và các loài động thực vật mới có thể tồn tại và phát triển được trên Trái Đất. Vậy vì sao Mặt Trời và các ngôi sao có thể tự phát sáng? Hãy cùng 24h Thông Tin...
  • Những loài sinh vật to lớn nhất trên thế giới
    Kể từ khi sự sống bắt đầu hình thành và phát triển đã có không ít các loài sinh vật với kích thước lên tới hàng chục mét cùng trọng lượng hàng trăm tấn từng xuất hiện và tồn tại cho đến ngày nay. Hãy cùng tham khảo về những...