Những điều thú vị về hiện tượng nhật thực

Nhật thực là một trong những hiện tượng thiên văn vô cùng kỳ thú và hùng vĩ. Hình ảnh bầu trời bỗng nhiên tối lại ngay giữa ban ngày và mặt trời thì biến mất đã từng khiến cho con người thời xưa phải sợ hãi. Vậy thực chất nhật thực là gì? Khi nào có nhật thực và tại sao sao hiện tượng này xảy ra?
 

Tìm hiểu về hiện tượng nhật thực
 

Nhật thực là gì và khi nào thì xảy ra hiện tượng nhật thực?

Nhật thực là hiện tượng mặt trời bị che khuất bởi mặt trăng khi nhìn từ trái đất. Quỹ đạo chuyển động của mặt trăng quanh trái đất vốn là một mặt phẳng nghiêng so với quỹ đạo của trái đất quay quanh mặt trời nên hai mặt phẳng này sẽ cắt nhau tạo thành một giao tuyến. Hiện tượng Nhật thực chỉ xảy ra trong thời kỳ trăng mới khi mặt trăng đi qua giao tuyến này và nằm giữa trái đất với mặt trời, lúc này cả 3 thiên thể sẽ thẳng hàng với nhau trên cùng một mặt phẳng. Sự thẳng hàng này được các nhà thiên văn học gọi là syzygy.

Mặc dù kỳ trăng mới là điều kiện cần thiết để nhật thực xảy ra nhưng không phải mọi kỳ trăng mới đều có hiện tượng nhật thực. Nhật thực sẽ xảy ra ở thời kỳ trăng mới nếu có thêm điều kiện đủ. Điều kiện đó là khi mặt trăng mới diễn ra gần điểm mút mặt trăng. Điểm mút này là vị trí mà 2 mặt phẳng quỹ đạo “mặt trăng quay quanh trái đất” và “trái đất quay quanh mặt trời” gặp nhau.

Nếu như mặt trăng có quỹ đạo tròn hơn, gần trái đặt hơn và cùng nằm trong cùng một mặt phẳng quỹ đạo thì hiện tượng nhật thực có thể xuất hiện mỗi tháng một lần. Tuy nhiên do quỹ đạo của mặt trăng nghiêng nên hiện tượng nhật thực chỉ có thể xảy ra ít nhất là 2 và nhiều nhất là 5 lần trong một năm.
 

Tìm hiểu về hiện tượng nhật thực
 

Có những loại nhật thực nào?

Mặt trăng quay quanh trái đất, trái đất quay quanh mặt trời đều theo quỹ đạo elip. Tại những vị trí khác nhau trên quỹ đạo, kích cỡ biểu biến của mặt trăng và mặt trời cũng sẽ thay đổi. Cụ thể khi mặt trăng ở gần điểm cận địa (gần với trái đất nhất) thì sẽ có kích thước lớn hơn mặt trời. Khi mặt trăng ở điểm viễn địa (xa nhất so với trái đất) thì sẽ có kích thước nhỏ hơn mặt trời. Chính vì vậy nên nếu hiện tượng nhật thực xảy ra sẽ được chia thành nhiều loại cụ thể như sau:

Nhật thực toàn phần: Hiện tượng nhật thực toàn phần xảy ra khi mặt trăng hoàn toàn che lấp mặt trời và hình thành các vùng bóng tối trên bề mặt trái đất. Lúc này mặt trăng ở vị trí cận địa nên có kích cỡ lớn hơn nhiều lần so với mặt trời. Bạn có thể quan sát hiện tượng nhật thực toàn phần khi đứng ở đường di chuyển của vùng tối.

► Nhật thực một phần: Hiện tượng nhật thực một phần xảy ra khi mặt trăng, mặt trời và trái đất nằm trong mặt phẳng quỹ đạo nhưng không nằm tuyệt đối trên cùng một đường thẳng. Chính vì vậy mặt trăng chỉ có thể che lấp một phần mặt trời và hình thành các vùng nửa bóng tối trên bề mặt trái đất. Lúc này, mặt trăng cũng nằm ở vị trí cận địa như khi xảy ra hiện tượng nhật thực toàn phần.

► Nhật thực hình khuyên: Hiện tượng nhật thực hình khuyên xảy ra khi mặt trăng nằm ở vị trí viễn địa. Lúc này, mặt trăng sẽ nằm cùng với trái đất và mặt trời trên cùng một đường thẳng tuyệt đối. Tuy nhiên vì nằm ở điểm viễn địa nên kích thước của mặt trăng nhỏ hơn mặt trời và chỉ có thể che khuất vùng trung tâm của mặt trời. Chính vì vậy khi quan sát, chúng ta sẽ nhìn thấy một vành đai rực rỡ của mặt trời bao quanh mặt trăng. Trung bình, so với nhật thực toàn phần thì hiện tượng nhật thực hình khuyên xảy ra nhiều hơn.

► Nhật thực lai: Nhật thực lai là hiện tượng mà nhật thực hình khuyên chuyển thành nhật thực toàn phần. Đây là một kiểu trung gian mà có thể ở một điểm trên trái đất quan sát thấy là nhật thực toàn phần nhưng tại điểm khác lại là nhật thực hình khuyên.
 

Tìm hiểu về hiện tượng nhật thực
 

Cách quan sát hiện tượng nhật thực

Nhật thực có thể nói là một hiện tượng thiên nhiên rất độc đáo nên được rất nhiều người mong đợi. Tuy nhiên việc quan sát trực tiếp hiện tượng này bằng mắt thường sẽ rất nguy hiểm. Vậy nên để có thể quan sát toàn bộ hiện tượng nhật thực, bạn cần lưu ý:

► Sử dụng kính lọc chuyên dụng hoặc kính lọc mặt trời để quan sát.

► Không nên sử dụng kính râm, phim chụp X-quang hoặc các loại đĩa mềm vì những vật này chỉ làm giảm độ sáng chứ không ngăn được các tia bức xạ gây hại cho mắt.

► Có thể sử dụng một tấm bìa để hứng ảnh của Mặt Trời qua một chiếc ống nhòm hay kính thiên văn nhỏ, hoặc khoét một lỗ tròn nhỏ lên tấm bìa rồi quan sát ảnh của Mặt Trời khi chiếu xuyên qua lỗ tròn đó trên mặt đất.

Sau khi tham khảo những thông tin trên, chắc hẳn bạn đã biết nhật thực là gì? Tại vì sao có hiện tượng nhật thực và hiện tượng này xuất hiện khi nào? Bên cạnh đó khi hiện tượng nhật thực xuất hiện, bạn nên quan sát đúng cách để không gây ra những ảnh hưởng xấu cho đôi mắt. Cảm ơn các bạn đã quan tâm và theo dõi bài viết!

Bình luận:

Tin Khoa Học khác:
  • Mưa sao băng hình thành như thế nào và có ý nghĩa gì?
    Trong truyền thuyết có rất nhiều lời đồn về ý nghĩa của mưa sao băng. Tuy nhiên, trên thực tế mưa sao băng chỉ là những mảnh tàn dư còn sót lại của một ngôi sao chổi khi đi qua Trái Đất.
  • Ý nghĩa của sao băng là gì?
    Người xưa cho rằng khi nhìn thấy sao băng, nếu bạn cầu nguyện thì điều ước sẽ thành sự thật và vừa có một người nào đó mất đi. Nhưng các nhà khoa học lại cho rằng, sao băng mang ý nghĩa hoàn toàn khác.
  • Sao chổi khác sao băng như thế nào?
    Sao chổi và sao băng là hai hiện tượng thiên nhiên có sự liên quan mật thiết với nhau. Sao chổi là một thiên thể khổng lồ, còn sao băng chỉ là những mảnh vụn của tiểu hành tinh hoặc tàn dư của sao chổi.
  • Người ngoài hành tinh đến từ đâu? Tại sao có người ngoài hành tinh?
    Nhiều người đã đặt ra giả thiết rằng, một trong số những hành tinh có tồn tại sự sống như Trái Đất trong vũ trụ chính là quê hương và là nơi người ngoài hành tinh xuất hiện.
  • Sao chổi có ý nghĩa gì?
    Người xưa thường quan niệm rằng khi sao chổi xuất hiện sẽ mang theo những điềm báo xấu, chẳng hạn như thảm họa thiên nhiên, bệnh dịch xảy ra, vua chúa qua đời.
  • Người ngoài hành tinh có tồn tại thật không?
    Cho đến thời điểm hiện tại, các nhà khoa học trên thế giới đã đưa ra nhiều phỏng đoán và bằng chứng về sự tồn tại của người ngoài hành tinh nhưng vẫn còn khá mơ hồ.
  • Sao băng là gì và trông như thế nào?
    Sao băng được xem là một hiện tượng mang lại may mắn khi nhìn thấy và có thể biến ước mơ thành sự thật. Vậy thực chất sao băng là gì và trông như thế nào?
  • Giải mã những bí ẩn về người ngoài hành tinh
    Sự xuất hiện ngày một nhiều của các vật thể bay không xác định UFO và những lời khẳng định đã từng nhìn thấy người ngoài hành tinh của rất nhiều người ngày càng chứng tỏ rằng hiện tượng này thật sự tồn tại.
  • Đuôi sao chổi là gì? Tại sao lại có đuôi sao chổi?
    Khi sao chổi đi ngang qua Trái Đất, tiến đến gần Hệ Mặt Trời, chúng ta có thể dễ dàng quan sát thấy một luồng sáng được gọi là đuôi sao chổi.
  • Nguyên nhân vì sao xuất hiện dòng chảy xa bờ?
    Dòng chảy xa bờ xuất hiện là do quy luật tự nhiên của dòng nước. Khi sóng đánh vào bờ, nước sẽ tràn ra hai bên, di chuyển dọc theo bờ biển và tập hợp lại thành một dòng chảy để thoát ngược ra khơi.